Techniczne

Czym jest resurs UTB?

Każda maszyna użytkowana przez człowieka wymaga wykonywania okresowych przeglądów. Ten obowiązek nie omija także wszelkiego typu wind osobowych klasyfikowanych jako Urządzenia Transportu Bliskiego, czyli UTB. Od dobrego funkcjonowania takiej windy zależy bezpieczeństwo jego użytkowników. W porę wykryta usterka może uratować komuś zdrowie, a nawet życie. Można zapobiec tragedii, dlatego należy dbać o systematyczne wykonywanie przeglądów. Windy osobowe jako urządzenia transportu bliskiego powinny być poddawane badaniom okresowym, eksploatacyjnym, ale także w miarę potrzeb powypadkowym lub poawaryjnym. Jeśli chodzi o tego typu urządzenia wykonywanie okresowych przeglądów jest regulowane przez prawo, a dokładniej mówiąc rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii dotyczące warunków technicznych dozoru technicznego. Również Urząd Dozoru Technicznego sporządził wytyczne, które zobowiązują właścicieli dźwigów osobowych do zlecania okresowych badań technicznych. 

Jak trzeba odpowiednio zadbać o bezpieczeństwo dźwigów UTB?

Ocenia się, że w Polsce zamontowanych jest około 100 tysięcy dźwigów osobowych. Niektóre z nich zostały zamontowane już po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, dzięki czemu są zgodne z obecnymi normami bezpieczeństwa. Jednakże mimo wszystko większość z nich nie spełnia najważniejszych norm bezpieczeństwa. Najistotniejszym problemem są wieżowce wzniesione w latach 70, ponieważ ich stan techniczny wymaga wielu napraw, a dźwigi osobowe nie są najważniejsze. Właściciele tych bloków nie garną się do wymiany dźwigów, a swoje decyzje argumentują tym, że przecież działają one bezawaryjnie od wielu lat. Na pewno nie jest to rozsądne rozumowanie jeśli chodzi o zdrowie i życie użytkowników. Stając naprzeciw temu problemowi Minister Przedsiębiorczości i Technologii zmienił rozporządzenie w kwestii eksploatacji urządzeń podlegającym przepisom dozoru technicznego. Został nałożony obowiązek zlecania przeglądów technicznych w celu oceny stanu funkcjonowania dźwigu. 

Resurs dla dźwigów UTB

Według definicji resurs jest okresem zdolności użytkowej, czyli inaczej mówiąc jest to obowiązkowy przegląd specjalny dźwigu, który ma pewną ważność. Po przekroczeniu określonego terminu trzeba kolejny raz zlecić sporządzenie oceny stanu technicznego. W przypadku dźwigów parametrami branymi pod uwagę są intensywność wykorzystania, oraz obciążenie jest poddawane urządzenie. Należy wspomnieć, że resurs jest przeglądem specjalnym ,który musi być zrobiony przez odpowiedniego specjalistę. Istotną kwestią jest również to, że taki dźwig porusza się w szybie, który też powinien podlegać odpowiednim kontrolom. Dlatego osoba, która będzie przeprowadzała resurs UTB musi posiadać stosowne uprawnienia budowlane. Przegląd specjalny wind może być robiony przez przedstawiciela producenta, ale koniecznie musi on dysponować określonymi uprawnieniami. 

Przegląd specjalny dźwigów osobowych – co obejmuje?

To jak powinien wyglądać przegląd specjalny Urządzeń Transportu Bezpośredniego zawiera instrukcja producenta. Bywa, że w instrukcji nie ma takich danych, wówczas trzeba kierować się odpowiednimi normami, specyfikacjami technicznymi, a także obecną wiedzą techniczną. Ważne, aby taki przegląd specjalny obejmował swoim zakresem wszystkie elementy, które mają wpływają na bezpieczne użytkowanie windy. O jakie dokładnie części chodzi? Są to przede wszystkim:

  • cała konstrukcja nośna, czyli dokładniej mówiąc jest to szyb, rama kabiny, rama wciągarki, ale również prowadnice,
  • mechanizm napędowy na który składają się liny, mocowania lin, oraz wciągarka,
  • układ elektryczny – instalacja w szybie, aparatura odpowiadająca za sterowanie urządzeniem,
  • układ hydrauliczny czyli przewody, siłowniki, a także agregat hydrauliczny
  • odpowiadające za bezpieczną pracę dźwigu czyli np. system alarmowy.

Taki przegląd specjalny dźwigów UTB musi być zwieńczony sporządzeniem właściwego protokołu, w którym zawarty jest wynik przeglądu, dane osób wykonujących, termin kolejnego przeglądu, a także kryteria oceny. 

Najistotniejsza jest profilaktyka

Jak w przypadku wielu urządzeń, tak również jeśli chodzi o dźwigi UTB bardzo ważna jest profilaktyka. Wiele usterek można wcześniej znaleźć i naprawić, co zdecydowanie poprawi bezpieczeństwo takich urządzeń. Niestety, w przypadku wind z lat 70 problem jest poważniejszy, ponieważ takie pobieżne przeglądy mogą okazać się niewystarczające i nie znajdą wszystkich usterek. Urząd Bezpieczeństwa Technicznego monitoruje stan techniczny na bieżąco usuwając pojawiające się usterki i wymieniając uszkodzone elementy. Niestety, jeśli chodzi o aparaturę sterową problem może okazać się bardziej złożony. Zbudowana jest ona z podzespołów, których funkcjonalność po 40 latach jest bardzo ograniczona. Jedynym wyjściem często jest wymiana jej, co poprawi bezpieczeństwo całego dźwigu. 

Możliwe zagrożenia starych dźwigów  

Postęp techniczny jest bardzo duży, także jeśli chodzi o dźwigi osobowe. Dawne mechanizmy zamontowane w wieżowcach nie posiadają pewnych zabezpieczeń, których nie brakuje w tych nowocześniejszych modelach. Należy pamiętać, że te starsze dźwigi nie posiadają drzwi kabinowych. Co więcej taki dźwig nie ma zabezpieczeń przed zbyt szybką jazdą w górę, oraz właściwych zabezpieczeń przed niekontrolowanymi ruchami kabiny. Co istotne brakuje tu także łączności głosowej z serwisem, ponadto drzwi przystankowe nie mają kontroli zaryglowania. Są to braki których nie da się wyeliminować.

Jedynym wyjściem jest wymiana całego dźwigu, ale jest to bardzo kosztowna inwestycja. Następnym brakiem jest również mała dokładność jeśli chodzi o zatrzymywanie się na przystankach. Zazwyczaj taka kabina niedokładnie trafia w poziom piętra i tworzy się stopień, który staje się trudny do pokonania zwłaszcza dla ludzi na wózkach inwalidzkich i starszych. Dźwigi z lat 70 mogą być co jakiś czas reperowane, a zniszczone części wymieniane, ale należy pamiętać, że nigdy nie będą one działały tak jak nowe. Dlatego potrzebne jest częstsze robienie przeglądów technicznych a także stały kontakt z serwisem. Należy wtedy bezdyskusyjnie stosować się do zaleceń wydanych przez ekspertów. Oczywiście wraz z upływem czasu tego typu problem będzie się nawarstwiał, dlatego w dłuższej perspektywie niezbędna będzie wymiana całego urządzenia.